Με τον Βασίλη Λινάκη, συνιδρυτή της Significa (πρώην Linakis Digital)

«Καταρχήν για εμάς είναι υπαρξιακός ο κίνδυνος [του ΑΙ], είναι existential threat… Επί της ουσίας η αλήθεια είναι αρκετά διαφορετική, υπάρχει πολύ μεγάλος χώρος για ανάπτυξη και για μια επιχείρηση σαν τη δική μας μέσα σε αυτό το χώρο, αρκεί φυσικά και εμείς έγκαιρα να μετασχηματιστούμε, να αλλάξουμε εντελώς τον τρόπο που λειτουργούμε και να γίνουμε η Significa του μέλλοντος…»

Στο επεισόδιο αυτό του Finding True North, ο Βασίλης Λινάκης μιλά για το rebranding από Linakis Digital σε Significa, τη μετάβαση από οικογενειακή επιχείρηση σε μια πιο δομημένη οργάνωση και τη δύσκολη αλλά κρίσιμη διάκριση ρόλων ανάμεσα σε μέτοχο, board και CEO. Μοιράζεται τι δεν λειτούργησε στο “Version 1”, πώς επανασχεδίασε ρόλους γύρω από τους ανθρώπους (“Version 2”), και πώς οι αξίες και η κουλτούρα έγιναν μοχλός μετασχηματισμού. Συζητά επίσης τον ρεαλιστικό αντίκτυπο του AI σε παραγωγή, κοστολόγηση και “definition of done”, καθώς και τις αντιστάσεις σε μεγάλους οργανισμούς. Ένα επεισόδιο για ιδρυτές που ψάχνουν πρακτικά βήματα, καθαρά metrics και προσγειωμένη στρατηγική αλλαγής.

Ακούστε το επεισόδιο για να ανακαλύψετε:
• Πώς βοήθησε το rebranding από Linakis Digital σε Significa.
• Μαθήματα που πήρε ο Βασίλης από τη μετατροπή της οικογενειακής εταιρείας σε δομημένο οργανισμό.
• Πώς ξεχωρίζει ρόλους μετόχου, board και CEO, και τι αλλάζει στα KPIs.
• Πού “στράβωσε” το Version 1 και πώς ανασχεδιάστηκε το Version 2.
• Πώς ορίζεται το “definition of done” και γιατί μειώνει ρίσκο και παρεξηγήσεις.
• Πώς το AI μετασχηματίζει παραγωγική διαδικασία και pricing.
• Εκπαιδεύοντας τους πελάτες: ταχύτερη παραγωγή ≠ αυτόματα χαμηλότερη τιμή.
• Ποια AI εργαλεία αξιοποιούν στη Significa και γιατί one size doesn’t fit all.
• Πώς αξίες, κουλτούρα κι επιρροές από EO κρατούν ενωμένη την ομάδα.
• Τι συμβουλή δίνει στα παιδιά του στις εποχές ταχείας αλλαγής που διανύουμε.

Αναφορές:
• Βασίλης Λινάκης στο LinkedIn: https://www.linkedin.com/in/vasilis-linakis
• Ιστοσελίδα Significa: https://www.significadigital.com/

Chapters

• 0:00 Εισαγωγή
• 0:43 Λίγα λόγια για τη Significa
• 1:33 Γιατί το Linakis Digital έγινε Significa
• 3:36 Mαθήματα από τον μετασχηματισμό
• 6:57 Tips για μετάβαση από οικογενειακή επιχείρηση
• 9:31 Ξεκάθαροι ρόλοι μέσα σε μια εταιρεία
• 14:29 Πώς να είσαι "on the business"
• 30:39 Η κουλτούρα και οι αξίες της Significa
• 34:54 Πώς επηρεάζει το AI τη Significa
• 45:06 Ποια AI εργαλεία χρησιμοποιούν
• 47:43 Ζητούν οι πελάτες χαμηλότερες τιμές λόγω AI;
• 57:13 Τι συμβουλή θα έδινε στα παιδιά του

Transcript

00:00:05:11 - 00:00:41:08
Vangelis
Καλώς ήρθατε. Είμαι ο Βαγγέλης Δαβιτίδης, μέλος του EO GREECE, ενός οργανισμού επιχειρηματιών που έχουμε κοινό στόχο τη συνεχή εξέλιξη σε προσωπικό και επαγγελματικό επίπεδο. Αυτό είναι το podcast του EO, που στόχο έχει να εξανθρωπίσει την επιχειρηματικότητα, φέρνοντας στον προσκήνιο επιχειρηματίες
που μιλούν όχι μόνο για τις επιτυχίες τους, αλλά και για τα λάθη τους και για όσα τους βοήθησαν να εξελιχθούν, να γίνουν καλύτεροι ηγέτες και να εξελίξουν τους ανθρώπους γύρω τους. Σήμερα έχω τη μεγάλη χαρά να φιλοξενώ το Βασίλη Λινάκη, co-founder της Significa, πρώην Linakis Digital. Βασίλη, καλώς ήρθες.

00:00:41:08 - 00:00:43:16
Vasilis
Καλώς σας βρήκα, είναι η μεγάλη μου χαρά που είμαι εδώ.

00:00:43:16 - 00:00:46:13
Vangelis
Θέλεις να μας πεις λίγα πράγματα για τη Significa;

00:00:46:13 - 00:00:49:15
Vasilis
Ναι, λίγα πράγματα. Δύσκολο, αλλά θα προσπαθήσω.

00:00:51:10 - 00:01:10:03
Vasilis
Significa, είμαστε μια εταιρεία η οποία δραστηριοποιείται στο σχεδιασμό και την ανάπτυξη websites, να το πω έτσι απλά. Επί της ουσίας αυτό το κάνουμε για επιχειρήσεις οι οποίες είναι πολύ ώριμες ψηφιακά και έχουν πολύ ιδιαίτερες απαιτήσεις από το digital κόσμο.

00:01:11:05 - 00:01:20:05
Vasilis
Και εξειδικευόμαστε σε αυτό το κομμάτι της αγοράς. Δεν είναι μια εταιρεία που προσφέρει digital marketing ή search engine marketing κλπ.

00:01:21:10 - 00:01:33:01
Vasilis
Εξειδικευόμαστε καθαρά στην ανάπτυξη ενός ψηφιακού asset όπως ένα website ή mobile application το οποίο φέρνει σύνθετους εταιρικούς στόχους, καλύπτει για τους πελάτες μας.

00:01:33:01 - 00:01:50:22
Vangelis
Ωραία. Επειδή είστε και πρώην Linakis Digital και Λινάκης είναι το επώνυμό σου, αναπόφευκτα θα ήθελα να ρωτήσω γνωρίζοντάς σε κιόλας επειδή είσαι και μέλος. Είμαστε και οι δύο μέλη στο EO.

00:01:52:17 - 00:02:00:00
Vangelis
Πώς έφερε το ένα το άλλο; Τι κρύβεται πίσω από το Linakis digital που γίνεται Significa;

00:02:00:00 - 00:02:46:10
Vasilis
Ναι. Επί της ουσίας κρύβεται ένα πράγμα ενδεχομένως εικόνας και ένα ουσίας. Η εικόνα έχει να κάνει με το πώς η εταιρεία δραστηριοποιείται και μεγαλώνει σε χώρες του εξωτερικού. Όπου εκεί πέρα ανταγωνιζόμαστε πιο μεγάλες εταιρείες όπως τους Big Four και λοιπά είναι οι τυπικοί μας ανταγωνιστές. Οπότε το όνομα το προσωπικό το ατομικό δεν βοηθάει ιδιαίτερα. Ένα πιο corporate όνομα μας βοηθάει. Οπότε αποφασίσαμε ένα rebranding. Εντός της χώρας μας παρόλο που η εταιρεία μέσα στα 20 χρόνια λειτουργίας της έχει χτίσει ως Linakis Digital ένα πολύ ισχυρό brand name στο δικό μας κλάδο.

00:02:48:01 - 00:03:36:20
Vasilis
Αναπόφευκτα και επειδή ξεκινήσαμε και πάρα πολύ μικροί όπου τα περισσότερα πράγματα τα κάναμε ο αδερφός μου και εγώ. Έως και σήμερα οι συζητήσεις γινότανε θα πάρουμε τον Λινάκη να έρθει να μας το φτιάξει. Ή θα πάρω τον Λινάκη να μου κάνει μια έκπτωση τρελή που δεν μπορεί να γίνει ούτως ή άλλως επειδή εταιρεία και άνθρωπος έχουν το ίδιο όνομα. Οπότε και εμπορικά δεν μας βοηθούσε ιδιαίτερα. Θέλαμε λίγο να περάσουμε ένα μήνυμα στην αγορά ότι μετασχηματιζόμαστε και εμείς και ότι εξελισσόμαστε σε μια εταιρεία λίγο πιο δομημένη, πιο corporate και λιγότερο ατομική και οικογενειακή. Ήταν ένα μήνυμα προς την αγορά και περάσαμε σε μια δύσκολη επίπονη φάση rebranding.

00:03:36:20 - 00:04:11:20
Vangelis
Ωραία. Έχοντας μετασχηματίσει λοιπόν την εταιρεία σου σχετικά πρόσφατα από μια οικογενειακή επιχείρηση σε μια επιχείρηση με δομές, με πράγματα τα οποία θα λειτουργούσαν ενδεχομένως και χωρίς εσάς. Ποια είναι τα learnings, τι μοίρασμα έχεις να κάνεις μαζί μας από αυτό το ταξίδι γιατί είμαι σίγουρος ότι είναι ταξίδι που παρόμοιό του έχουν αναγκαστεί ή σκέφτονται αρκετοί που μας ακούνε να κάνουν.

00:04:11:20 - 00:04:22:23
Vasilis
Ναι, δεν θα έλεγα ότι έχει ολοκληρωθεί αυτό το ταξίδι οπωσδήποτε διότι δεν είναι ένα point in time που εύκολα μπορεί να πεις το έχω καταφέρει, δεν το έχω καταφέρει.

00:04:25:14 - 00:04:41:09
Vasilis
Σίγουρα είναι μια απόφαση, ένα point in time που παίρνεις την απόφαση και λες θέλω να πάω προς τα εκεί συνειδητά. Καλώς εχόντων των πραγμάτων έχοντας και τα υπόλοιπα μέλη της οικογένειας μαζί σου σε αυτή την απόφαση να θέλουν και εκείνοι τέλος πάντων να συμβεί αυτό.

00:04:42:12 - 00:05:10:15
Vasilis
Και ξεκινάς μια φάση εκτέλεσης η οποία έχει και καλά και κακά μέρη και καλά και κακά κομμάτια. Οπωσδήποτε τα μέλη μιας οικογένειας που συμμετέχουν σε μια επιχείρηση ή τουλάχιστον στη δική μου είναι εκείνα τα μέλη τα οποία μπορείς πρακτικά να εμπιστευτείς με τη ζωή σου, μπορείς να ξέρεις ότι θα λειτουργήσουν by definition για το καλό της επιχείρησης.

00:05:11:01 - 00:05:36:08
Vasilis
Έστω και αν αυτό το κάνουν με κάποιους τρόπους με τους οποίους δεν σε βρίσκουν σύμφωνο ή τέλος πάντων πιστεύεις ότι θα έπρεπε να γίνουνε διαφορετικά. Στη δική μας περίπτωση ίσχυε αυτό. Υπήρχαν αρκετές τριβές, παρ' όλο που ο καθένας από μόνος του δρούσε με γνώμωνα το συμφέρον, υπήρχαν αρκετές τριβές στην καθημερινότητα οι οποίες επηρεάσανε νομοτελειακά και τις προσωπικές μας σχέσεις.

00:05:36:08 - 00:05:57:04
Vasilis
Αναφέρομαι κυρίως στον αδερφό μου με τον οποίο ξεκινήσαμε την επιχείρηση και στη γυναίκα μου η οποία πρακτικά και εκείνη ήταν από την αρχή,  ήρθε στην εταιρεία περίπου ένα χρόνο μετά την ίδρυσή της και έφυγε πριν από περίπου δύο χρόνια. Από την άλλη βέβαια χάνοντας αυτά τα καλά πράγματα, από την άλλη κερδίζεις κάποια άλλα.

00:05:58:23 - 00:06:06:01
 Vasilis
Είναι πολύ δύσκολο έτσι όπως το βίωνα εγώ σε ένα ή όπως το βίωσα σε ένα καράβι να υπάρχουν δύο καπετάνιοι.

00:06:07:02 - 00:06:19:20
Vasilis
Είναι πολύ κακό για την επιχείρηση την ίδια γιατί συχνά δεν έχει μια σαφή στόχευση. Έστω και αν αυτή η στόχευση δεν είναι η καλύτερη βέλτιστη, το ότι είναι μονοσήμαντη είναι πολύ σημαντικό.

00:06:21:00 - 00:06:57:00
Vasilis
Και είναι και σε εμάς τουλάχιστον λειτουργούσε αρκετά αρνητικά για τους ανθρώπους μας εσωτερικά. Διότι δημιουργούνταν άνθρωποι οι οποίοι ενδεχομένως ήταν πιο πιστοί σε μένα, με ανθρώπους οι οποίοι ήταν πιο πιστοί σε κάποιους άλλους, στα άλλα μέλη της οικογένειας και συχνά βρίσκονταν είτε στη μέση, να μην ξέρουν ποια οδηγία να ακολουθήσουν τέλος πάντων, με ποιανού το μέρος να πάνε, είτε προσπαθούσαν να προστατεύσουν τον εαυτό τους από τους τσακωμούς και τα πυρά, δημιουργώντας ένα κακό κλίμα μέσα στην επιχείρηση.

00:06:57:00 - 00:07:26:22
Vangelis
Τι θα ήθελες να μοιραστείς μαζί μας, αν κάποιος ήταν σε ένα transformation από οικογενειακή επιχείρηση, σε κάτι το οποίο θα είχε δομές άλλου τύπου, δομές μιας επιχείρησης η οποία θα μπορούσε αύριο μεθαύριο να εξαγοραστεί ενδεχομένως από κάποιον ή να λειτουργήσει ακόμα και αυτόνομα από τους αρχικούς οικογενειακούς ιδρυτές της. Ποια θα ήταν τα tips που πιστεύεις ότι θα βοηθούσαν σε αυτήν την διαδικασία;

00:07:26:22 - 00:08:09:06
 Vasilis
Στη δική μου περίπτωση, γιατί και ως CEO δεν μπορώ να μιλήσω για καμία άλλη περίπτωση, θα ήταν ενδεχομένως, είναι διαφορετικές οι συνθήκες για κάθε εταιρεία, αλλά στη δική μου περίπτωση, εγώ θα έπρεπε ή θα ήθελα να το έχω κάνει νωρίτερα. Νομίζω ότι για πολλά χρόνια η επιχείρηση μπορούσε να πάει πολύ πιο γρήγορα, να μεγαλώσει πολύ πιο γρήγορα και με μεγαλύτερη υγεία. Και επειδή πάντοτε έβλεπα το μεγάλο πρόβλημα που θα δημιουργηθεί, εάν μείνει κενή μια πολύ μεγάλη, μια θέση ας πούμε μέσα στην επιχείρηση πολύ σημαντική, ή φοβόμουν τις συζητήσεις που θα γίνουν, ανησυχούσα για την επόμενη μέρα κλπ., κλωτσούσα την μπάλα παρακάτω.

00:08:09:06 - 00:08:19:02
Vangelis
Άρα, ναι, κανόνος νούμερο ένα, άπαξ και συνειδητοποιήσεις ότι χρειάζεται, do it, προχώρα, κάν' το το συντομότερο δυνατό και μη χάνεις χρόνο. Σωστά το καταλαβαίνω;

00:08:19:02 - 00:08:25:16
Vasilis
Ναι, ναι, ναι, όσο πιο νωρίς τόσο πιο καλά. Στη δική μου περίπτωση.

00:08:25:17 - 00:08:27:15
Vangelis
Πάμε παρακάτω, νούμερο δύο.

00:08:27:15 - 00:09:00:17
Vasilis
Δεν ξέρω αν είναι κανόνας, πάντως κάτι που βίωσα εγώ, γιατί υπήρξαν εταιρείες και σχήματα τα οποία ενδιαφέρθηκαν να συμμετάσχουν επενδυτικά στην επιχείρηση. Ένα πολύ μεγάλο εμπόδιο ήταν ακριβώς το γεγονός ότι οι άνθρωποι απ' έξω βλέπανε αυτή την οικογενειακή δομή και δεν τους άρεσε, διότι από την εμπειρία τους καταλαβαίνουν ότι αυτό κρύβει προβλήματα. Αφότου έμεινα τέλος πάντων μόνο εγώ στην επιχείρηση, στην καθημερινότητα της επιχείρησης, να το πω έτσι, γιατί μετοχικά είμαστε ακόμα και με τον αδερφό μου.

00:09:03:20 - 00:09:31:01
Vasilis
Μιλήσαμε στο τηλέφωνο και μου λέει, Βασίλη, τώρα είμαι έτοιμος να βάλω χρήματα στην επιχείρηση σου τώρα που μου λες αυτό το πράγμα. Ενώ μέχρι τότε κωλυσιεργούσε, έβρισκε διάφορα πράγματα, εγώ δεν καταλάβαινα τι μηνύματα μου περνάει, γιατί καθυστερεί εφόσον βλέπει μια επιχείρηση που θέλει να επενδύσει, τι γίνεται και τελικά από πίσω κρυβόταν αυτό το πράγμα. Μου το εκμυστηρεύτηκε μόνο αφού τον πήρα και του είπα ότι τελικά πήραμε αυτή την απόφαση και το χωρίσαμε.

00:09:31:01 - 00:11:00:11
Vangelis
Κάτι που σε άκουσα πολύ σημαντικό, Βασίλη, και είναι κοινό στις οικογενειακές επιχειρήσεις, είναι το γεγονός ότι καμιά φορά συγχέεται η μετοχική σύνθεση με τους ρόλους στην εταιρεία. Που σημαίνει ότι είναι άλλο ότι είμαι μέτοχος σε μια εταιρεία, οικογενειακή επιχείρηση, και άλλο ότι αυτό απριόρι οφείλει και πρέπει να σημαίνει ότι πρέπει να έχω και ένα ρόλο, να ασκώ διοίκηση ή να έχω ένα ρόλο μέσα στην εταιρεία. Καμιά φορά στις οικογενειακές επιχειρήσεις, ακριβώς επειδή ο κόσμος βρίσκεται στη μετοχική σύνθεση, θεωρεί ότι ανεξάρτητα αν έχει τα skills ή όχι, δεν μιλάω για την δική σου περίπτωση, εγώ τώρα λέω κάτι γενικότερο που εντοπίζω αρκετά συχνά σε οικογενειακές επιχειρήσεις, πρέπει και οφείλει να έχει ένα ρόλο ανεξάρτητα αν τον έχει σπουδάσει ή αν στην αγορά έχει βγει και τον έχει ασκήσει κάπου αλλού, δηλαδή έχει την απαραίτητη εμπειρία κτλ. Και το δεύτερο, πόσο σημαντικό είναι οι ξεκάθαροι ρόλοι σε μια επιχείρηση σε έναν τρίτο που θέλει είτε να επενδύσει είτε να συμμετάσχει σε ένα σχήμα, πόσο πολύ βοηθάει να βλέπει απέναντί του μια επιχείρηση που είναι πιο ξεκάθαροι οι ρόλοι και να μην είναι πολύ μπλεγμένοι, ας πούμε, σε ίσως μη διακριτούς οικογενειακούς ρόλους που μεταβιβάζονται και μέσα στην εταιρεία.

00:11:00:11 - 00:11:55:00
Vasilis
Ναι, ναι. Πράγματι για εμένα υπήρξε ένα τεράστιο μάθημα, ξεκινώντας ως μια πολύ μικρή βιοτεχνία πρακτικά, αυτό που γνωρίζαμε, αυτό που αγαπούσαμε να κάνουμε ως άνθρωποι και ο αδερφός μου και εγώ το κάναμε επιχείρηση. Και πρακτικά ξεκινήσαμε οι δυο μας μέσα σε ένα μικρό δωμάτιο, ήταν καθαρά αυτή η πορεία και μεγαλώνοντας, δεν ήταν καθόλου ξεκάθαρο σε εμένα, το κατάλαβα πάρα πολύ καθυστερημένα και κυρίως μέσα από τη συμμετοχή μου στις συζητήσεις μέσα στον EO, στα forum μας κλπ., ότι υπάρχουν τρεις διαφορετικοί ρόλοι. Ο μέτοχος, ο άνθρωπος ο οποίος συμμετέχει στη χάραξη της στρατηγικής ως μέρος ενός board, και ο CEO ο οποίος είναι ο ρόλος, ο άνθρωπος ο οποίος καλείται να κάνει execute μια στρατηγική πορεία που έχει αποφασιστεί για την επιχείρηση.

00:11:56:07 - 00:12:07:09
Vasilis
Εγώ ήμουνα ο ίδιος άνθρωπος, δηλαδή μέτοχος, board of directors of myself, ας πούμε και CEO, ένα πράγμα,

00:12:08:10 - 00:13:00:00
Vasilis
το οποίο ήταν πάρα πολύ κακό, όχι μόνο γιατί ακριβώς όπως το είπες, δεν σημαίνει ότι είσαι ο καλύτερος άνθρωπος για να κάνεις ένα ρόλο, δηλαδή μπορεί εσύ να είσαι μέτοχος αλλά να υπάρχει κάποιος άλλος που μπορεί να κάνει αυτό το ρόλο καλύτερα από σένα, και όσο το γρηγορότερο το συνειδητοποιήσεις αυτό, τόσο καλύτερα, αλλά και λόγω του ότι πολλές φορές λειτουργούσα ενάντια στα συμφέροντα του μετόχου, που πρακτικά για του μετόχου τα συμφέροντα θα όφειλα να λειτουργώ, αλλά επειδή ήταν το παιδί μου, το πονούσα, είχα βάλει κόπο, αυτά, το 'να τ’ άλλο, λειτουργούσα με λάθος metrics, με λάθος KPIs, vanity metrics, επιτυχία τύπου μεγαλώνουμε σε τζίρο, έχουμε φτάσει ξέρω εγώ τους 100 ανθρώπους σε δύο χώρες, έχουμε τάδε βραβεία κλπ.

00:13:00:07 - 00:13:07:15
Vasilis
Αυτό συχνά, με όχι το ανάλογο οικονομικό αποτέλεσμα για εμένα ως μέτοχο.

00:13:09:06 - 00:13:14:17
Vasilis
Οπότε η διάκριση αυτών των τριών ρόλων, όταν τη συνειδητοποίησα και εγώ,

00:13:16:02 - 00:13:55:18
Vasilis
με έκανε έκτοτε να βάζω άλλα priorities, να έχω αποστασιοποιηθεί από αυτή τη λογική ότι επιχείρηση και εγώ είμαστε ένα πράγμα, δεν είναι για μένα πλέον... Για μένα η επιχείρηση είναι πλέον ένα asset, στο οποίο έχω επενδύσει φυσικά πολύ περισσότερα πράγματα από χρήματα, αλλά έχω επενδύσει και την προσωπική μου εργασία κλπ. Αλλά αυτό το asset πρέπει να βγάζει νόημα για εμένα ως μέτοχο, πρέπει να είναι ένα asset το οποίο παράγει πλούτο, λίγο ή πολύ δεν έχει να κάνει, αλλά το core metric ας πούμε ποιο είναι,

00:13:57:00 - 00:14:29:02
Vasilis
κάνοντάς το αυτό με έναν τρόπο, με τον οποίο θα είμαι αξιακά ok, δηλαδή θα μπορώ να πω ότι είμαι υπερήφανος για τον τρόπο που αυτή η επιχείρηση παράγει αυτή την υπεραξία, και με τρόπο που βλέπω ότι όπως είπες και εσύ, μπορεί αυτό να γίνει και χωρίς εμένα, δεδομένου ότι δεν θα είμαι εγώ για πάντα εκεί και δεν θα πρέπει να είμαι για πάντα εκεί, θα πρέπει τη σωστή στιγμή να αποχωρήσω και όλο αυτό το πράγμα να συνεχίσει να λειτουργεί όπως λειτουργούσε πριν.

00:14:29:02 - 00:14:41:06
Vangelis
Βασίλη είσαι σε αυτή την πορεία; Ποια είναι τα tips για να καταφέρεις να είσαι, αυτό που λέμε στο EO, on the business και όχι in the business, δηλαδή στο καθημερινό day-to-day;

00:14:41:06 - 00:14:47:18
Vasilis
Είμαι στο version 2 της προσπάθειας, είμαι V2, το V1 δεν πήγε πολύ καλά.

00:14:47:18 - 00:15:01:04
Vangelis
Και θα ήρθα να το συζητήσω το V1 που δεν πήγε πολύ καλά. Αν και εσύ αισθάνεσαι άνετα, τι θα άλλαζες ή τι θα συμβούλευες κάποιον να αποφύγει από τη δική σου εμπειρία του version 1;

00:15:02:09 - 00:15:06:09
Vangelis
Π.χ. εγώ, χωρίς να ξέρω τη δική σου περίπτωση,

00:15:08:02 - 00:16:17:19
Vangelis
ούτε να υπονοώ ότι συμβαίνει κάτι τέτοιο, έχω δει ότι αρκετές φορές συμβαίνει το εξής, το οποίο συμβαίνει και στα interviews. Ο κόσμος από την καλή του πρόθεση, μιλάω για τους leaders που ψάχνουν κόσμο, κάνει αρκετές φορές wishful thinking. Δηλαδή, υποθέτει ότι κόσμος έχει τα skills ή θα μπορούσε να χειριστεί καταστάσεις οι οποίες ενδεχομένως είναι πιο πολύπλοκες από αυτό που θα μπορούσε να κάνει ο συνεργάτης. Δηλαδή, αρκετές φορές, έχω δει κόσμο, το έχω πάθει και εγώ ο ίδιος προσωπικά, να έχω απέναντί μου κάποιον σε ένα interview και να μου λέει ένα πράγμα και εγώ να υποθέτω ένα δεύτερο και ένα τρίτο, το οποίο είναι αρκετά παρακάτω, αρκετά πιο προχωρημένο, αρκετό ακριβώς, γιατί θα ήθελα να το πιστέψω. Οπότε το wishful thinking με οδηγούσε στο να υποθέτω πράγματα, τα οποία τελικά αποδείχθηκε ότι δεν ίσχυαν, μέχρι που συνειδητοποίησα ότι πρέπει να ρωτάω τα πάντα και το learning για μένα ήταν don't assume anything. Μην υποθέτεις τίποτα, ρώτα τα πάντα, κτλ. Δεν ξέρω στη δική σου περίπτωση τι learnings έχεις.

00:16:17:19 - 00:16:20:13
Vasilis
Ναι, πολύ μεγάλο κομμάτι έχει να κάνει με αυτό.

00:16:23:02 - 00:16:49:13
Vasilis
Τα learnings είναι πολύ κοντά σε αυτό που είπες. Ουσιαστικά, κάνοντας το version 1, η αλήθεια είναι ότι προσπάθησα να το κάνω by the book. Πραγματικά, δηλαδή, πολύ δομημένα με οργανωμένο τρόπο, ξεκινώντας από τα πολύ βασικά που τα είχαμε σε ένα μεγάλο βαθμό, αλλά τα οριστικοποιήσαμε ως προς το mission, το vision της εταιρείας, τα corporate values, τα role descriptions,

00:16:50:20 - 00:17:17:17
Vasilis
ακριβώς ποιο είναι το οργανόγραμμά μας, πώς θα λειτουργεί ο καθένας μας την επόμενη μέρα, τι περιλαμβάνει αυτός ο νέος ρόλος που συζητάμε εδώ μαζί τώρα, τι expectations υπάρχουν, τι KPIs θα έχουμε. Δηλαδή, προσπάθησα να το κάνω totally by the book. Παρ' όλα αυτά, δεν προασπίστηκα από αυτό που ανέφερες και εσύ, από το wishful thinking, όχι μόνο από τη δική μου πλευρά, αλλά και από την πλευρά του ανθρώπου που είχα απέναντί μου, δηλαδή,

00:17:18:17 - 00:17:34:09
Vasilis
και οι άνθρωποι που ανέλαβαν κάποιες θέσεις ευθύνης μέσα στην επιχείρηση και εκείνοι βάλανε στον εαυτό τους κάποια expectations, τα οποία ενδεχομένως μέσα τους πιστεύαν ότι μπορούν να τα καλύψουν, ενώ επί της ουσίας δεν μπορούσαν.

00:17:36:06 - 00:17:48:20
Vasilis
Και τι έγινε στην πορεία αυτό το ένα επιπλέον learning, ας πούμε, στη δική μου περίπτωση, ήταν ότι αυτοί οι άνθρωποι, στους οποίους εγώ στράφηκα και ήταν οι καλύτεροι μέσα στη δουλειά που κάνανε πολύ καλά μια δουλειά.

00:17:50:05 - 00:17:56:16
Vasilis
Ο καθένας ξέρεις στο δικό του τομέα που ήταν ο άνθρωπος στον οποίο αναθέταμε τα πάντα μέχρι τότε,

00:17:57:19 - 00:18:02:06
Vasilis
π.χ. ο επικεφαλής, ας πούμε, του δικού μας development, ο επικεφαλής, ξέρω εγώ,

00:18:03:06 - 00:18:12:00
Vasilis
του new business development, κλπ. πήγαμε σε αυτούς τους ανθρώπους γιατί ξέραμε ότι είναι οι πιο κοντά στην επιχείρηση, οι πιο πιστοί, πιο το ένα, πιο το άλλο.

00:18:13:10 - 00:19:17:00
Vasilis
Επί της ουσίας όμως, αυτοί οι άνθρωποι, εγώ τουλάχιστον καθυστερημένα, κατάλαβα δύο πράγματα. Το πρώτο ήταν ότι είναι άνθρωποι οι οποίοι σε όλη τους τη ζωή έχουν συνηθίσει να αφήνουν το μεγάλο κομμάτι του decision making σε κάποιον άλλον και ουσιαστικά να ακολουθούν κάποιες οδηγίες έχοντας παράλληλα δώσει και την ευθύνη σε αυτόν που έχει πάρει την απόφαση. Είναι πάρα πολύ καλοί σε αυτό. Πάρα πολύ καλοί στο να τους πεις ξέρεις θα ήθελα να κάνουμε αυτό το πράγμα και θα πάνε και θα το κάνουν με τον καλύτερο δυνατό τρόπο. Αλλά δεν έχουνε εκπαιδευτεί να παίρνουν αυτοί τις αποφάσεις ή να παίρνουν και το ρίσκο μιας απόφασης και να είναι happy με αυτό. Οπότε δεν ξέρουν πώς θα το κάνουν. Δηλαδή δεν είναι ότι δεν έχουν τα skills πάνω στη δουλειά και αυτό είναι το blind spot εκεί πέρα. Πιστεύεις ότι είσαι καταπληκτικός developer και ότι θα καταφέρει να κάνει lead μια πολύ μεγάλη ομάδα από developers αλλά είναι τελείως διαφορετικό thinking. Το mindset είναι άλλο.

00:19:17:00 - 00:20:10:05
Vangelis
Είναι πολύ ενδιαφέρον αυτό που λες Βασίλη. Εγώ το συνάντησα στην πορεία μου γιατί έχω σπουδάσει φυσικός στη διδακτική των φυσικών επιστημών που είναι ένα κομμάτι από μόνο του συνειδητοποιούσα ότι και το βλέπαμε πολύ και στην ιστορία δηλαδή των επιστημών ότι πολύ καλοί επιστήμονες, εξαιρετικοί στο δικό τους κομμάτι οι οποίοι δουλεύανε κατά μόνας δεν σημαίνει απαραίτητα ότι θα γινόντουσαν πολύ καλοί καθηγητές. Δηλαδή τι θέλω να πω. Είναι ένα τελείως διαφορετικό skill set το οποίο απαιτείται για να μεταδώσεις κάτι ή να γίνεις ηγέτης σε κάτι. Δηλαδή μπορεί να είσαι εξαιρετικός σε ένα κομμάτι, αυτό δεν σημαίνει ότι θα μπορέσεις να καθοδηγήσεις μια ομάδα που είναι επιφορτισμένη να δουλέψει μαζί σου ακόμα και στο ίδιο αυτό το αντικείμενο ή το περιεχόμενο. Είναι τελείως διαφορετικό game το ένα με το άλλο.

00:20:10:05 - 00:20:12:04
Vasilis
Ναι, είναι άλλο game όπως το πες.

00:20:13:08 - 00:21:14:02
Vasilis
Και ένα επιπλέον θέμα που δημιουργήθηκε ακριβώς επειδή αυτοί οι άνθρωποι ήταν οι παλιότεροι στην επιχείρηση, οι πιο πιστοί, είχαν ζήσει την επιχείρηση από τα σπάργανα και την είχαν δει και αυτή και βασικά με τη δική τους δουλειά και με τη δική τους τεχνογνωσία και αγάπη μεγάλωσε η επιχείρηση, μέσα από τη δική τους ουσιαστικά δουλειά έγινε ό,τι έγινε. Όταν ήρθε η ώρα να συνειδητοποιήσουν ότι δεν μπορούν να κάνουν αυτό το ρολό, κάνουν fail ουσιαστικά, δεν ήρθανε ανοιχτά να το συζητήσουν μαζί μου. Προσπαθούσαν εντέχνως να το κρύψουν, όχι κακοπροαίρετα, όχι με δόλο ας πούμε. Απλά πιστεύαν να τα διορθώσουν, δεν ξέρω. Τα προβλήματα μεγαλώναν ουσιαστικά χωρίς να τα γνωρίζω. Εγώ είχα μια πολύ καλή εικόνα. Εγώ έκανα τα ταξίδια μου. Ήμουνα on the business. Πήγαινα κι έκλεινα δουλειές στο εξωτερικό. Άνοιγα γραφείο. Αυτά, το 'να τ’ άλλο. Και πίσω δεν ήταν... το back office δεν πήγαινε και τόσο καλά.

00:21:14:02 - 00:21:26:14
Vangelis
Βασίλη, το κομμάτι που μου περιγράφεις το έχω σχηματοποιήσει ως εξής και είναι πάρα πολύ ωραίο.

00:21:27:16 - 00:22:25:14
Vangelis
Το ένα είναι επειδή δεν υπάρχει καμία κακή πρόθεση στα στελέχη τα οποία προσπαθούν να φέρουν κάτι εις πέρας αλλά αποτυγχάνουν για το x, y, z λόγο γιατί δεν έχουν το skill set είτε για άλλους λόγους. Αυτό είναι δευτερεύον. Δεν εξετάζουμε αυτό τώρα. Αλλά ο λόγος είναι γιατί δεν χτυπάει το κόκκινο καμπανάκι. Δεν ανάβει ένα red light να πει και είναι η απροθυμία τους να ζητήσουν βοήθεια. Δηλαδή τρέχει κάτι και επειδή κάποιο πιστό στέλεχος είναι επιφορτισμένο και έχει δεσμευτεί απέναντι στον leader του να το φέρει εις πέρας θεωρεί ότι το να ζητήσει βοήθεια θα τον ή την βγάλει πώς να το πω στον τάκο ότι είναι ανεπαρκής ότι δεν γίνεται αυτό, πρέπει πάση θυσία με αυτοθυσία να τα καταφέρω μόνη μου, μόνος μου and I will do whatever it takes.

00:22:26:17 - 00:24:33:18
Vangelis
Το ένα κομμάτι είναι αυτό και το δεύτερο κομμάτι επειδή με ενδιέφερε πολύ αυτό το κομμάτι γιατί νομίζω ότι είναι ένα σοβαρό κομμάτι του scaling up, το οποίο στην πραγματικότητα στην ανάπτυξη των επιχειρήσεων είναι αρκετά συχνό, δηλαδή κόσμος να αναλαμβάνει πράγματα για να πάει μια επιχείρηση πιο πέρα που μέχρι χθες έκανε κάτι άλλο και όταν προσπαθεί να πάει πιο πέρα να μην τα καταφέρνει, το ένα είναι ότι η απροθυμία του να ζητήσει κάποιος βοήθεια και το δεύτερο είναι γιατί υπάρχει αυτή η απροθυμία. Και είναι φοβερό γιατί εκεί ψάχνοντας αυτό το territory έπεσα πάνω σε αυτό που λένε Stalin executives, δηλαδή κατά τη διάρκεια στα κομμουνιστικά καθεστώτα έπαιζε πάρα πολύ αυτό και στην Κίνα έπαιζε πάρα πολύ αυτό και στη Σοβιετική Ένωση δεσμεύονταν λοιπόν κάποιοι άνθρωποι να φέρουν εις πέρας το πενταετές πλάνο ανάπτυξης του Χάλυβα στη Σοβιετική Ένωση. Κάθε τρεις και λίγο ας πούμε κάνανε ένα report στο Stalin, ναι βεβαίως πηγαίνουν όλα μια χαρά, βεβαίως, βεβαίως, βεβαίως. Φτάνανε λοιπόν στο τελευταίο εξάμηνο που πια δεν μπορούσε να κρυφτεί η αλήθεια κάτω από το χαλί και ουσιαστικά τι γινόταν όταν πια ήταν πολύ μακριά οι στόχοι, διαφαινόταν η απροθυμία να πάνε στον ηγέτη και να πουν ότι ξέρεις κάτι, δυστυχώς αυτό που από κοινού σχεδιάσαμε, εσύ πάνσοφε ηγέτη μας που έχεις πάντα δίκιο, και δεν θέλουμε να σε πικράνουμε, δεν θέλουμε να σε στεναχωρήσουμε, γιατί για να το σκέφτηκες εσύ να μας δώσεις αυτό το board seat ή αυτή την πώς να το πω ή αυτή την εξουσιοδότηση, εξουσία να το κάνουμε, σίγουρα ήξερες και σίγουρα οφείλαμε να είμαστε κατάλληλοι, μάλλον δεν βγαίνει. Οπότε ήταν μια ουσιαστική τύφλωση δηλαδή μέχρι και την τελευταία στιγμή μπορεί να δείχνανε data τα οποία μπορεί να ήταν και χαλκευμένα γιατί δεν θέλανε να απογοητεύσουν τον ηγέτη τους.

00:24:33:18 - 00:25:30:19
Vasilis
Ναι, ναι, πάρα πολύ σωστό, πάρα πολύ. Βέβαια για να διαφοροποιηθώ λίγο... ο Στάλιν έπαιρνε κεφάλια, αντιθέτως η αλήθεια είναι ότι εγώ μέσα στην επιχείρηση πάντοτε, πάντοτε από τα πρώτα χρόνια αλλά και ακόμα και σήμερα υπήρχε η λογική, παιδιά αν υπάρξει ένα πρόβλημα θα το αντιμετωπίσουμε όλοι μαζί μην ανησυχείτε, εντάξει δεν έγινε τίποτα αρκεί να το δούμε έγκαιρα να πούμε οκ αυτό είναι το πρόβλημα πάμε να το αντιμετωπίσουμε. Και πάντοτε μιλώντας με τους ανθρώπους έλεγα εντάξει πες μου ρε παιδί μου αν κάτι δεν είναι καλό να το ξέρουμε να δούμε αν κάτι δεν πάει καλά. Νομίζω ότι σε μια περίπτωση Στάλιν ήταν ενδεχομένως από φόβο, σε μια περίπτωση, στη δική μου περίπτωση τουλάχιστον έτσι θέλω να πιστεύω ότι ήταν από αγάπη ρε παιδί μου, δηλαδή αγαπούσαν την επιχείρηση αγαπούν εμένα αγαπούσαν εμένα και εγώ τους αγαπώ δηλαδή είμαστε αδέρφια πώς να το πω. Παιδιά, δεν ξέρω είναι μια τέτοια σχέση.

00:25:30:19 - 00:27:01:19
Vangelis
Ιστορικά, είναι υπέροχο αυτό που λες γιατί ιστορικά εξετάζοντάς το και εκείνο το σύνδρομο που έπαιζε δεν ήταν ότι φοβόντουσαν, ήταν τόσο κοντά στον ηγέτη που δεν θέλουν να τον απογοητεύσουν. Δεν ήταν ότι φοβόντουσαν αλλά ότι πω-πω θα με ντουφεκίσουν την επόμενη μέρα, ήταν ότι αφού το σκέφτηκε ο ηγέτης μου και με έχει βάλει εμένα επιφορτισμένο σε αυτό το ρόλο δεν γίνεται να τον απογοητεύσω. Ήταν δηλαδή περισσότερο κοντά στην αυθεντική αγάπη και στο χαρακίρι που δεν τα κατάφερα παρά στο ότι πω-πω τώρα τι θα μου κάνει που δεν τα κατάφερα. Ήταν μην απογοητεύσω το μεγάλο μου ηγέτη που τα έχει σκεφτεί τόσο καλά και τόσο ωραία. Και πάμε στο επόμενο κομμάτι το οποίο αρκετές φορές το συζητάμε και μέσα στο EO και τα λοιπά ειδικά όταν οι επιχειρήσεις φτάνουν σε ένα live stage γιατί υπάρχουν και κάποιες ασυνέχειες και κάποια άλματα στη ζωή των επιχειρήσεων όπου αναπόφευκτα έρχεται το the guys that get you here won't get you there, δηλαδή τα στελέχη με τα οποία έχεις καταφέρει κάποια χ πράγματα είναι να το πω με τους αθλητικούς όρους που μου αρέσουν τόσο πολύ, μπορεί μια ομάδα από τη Β' Εθνική να ανέβει και στη Super League αλλά τώρα παίζει ένα total different game οπότε είναι αδύνατο να μην κάνει attract άλλου είδους ταλέντο όχι ριζικά να αλλάξει όλη την ομάδα αλλά να κάνουν join ας πούμε την ομάδα παίκτες οι οποίοι θα κάνουν inject και νέα νοοτροπία ή και νέο skill set ή και νέο ταλέντο κτλ.

00:27:01:20 - 00:28:07:02
Vasilis
Ναι. Πράγματι πέρασα πάρα πολλές νύχτες ξύπνιος σκεπτόμενος κατά πόσο η core ομάδα διοικητική της επιχείρησης μπαίνει σε αυτό το, σε αυτή την κατηγορία ότι they got us here but they can't take us there, και φυσικά όπως είπαμε κάθε περίπτωση είναι διαφορετική. Στη δική μου περίπτωση νομίζω ότι αποφάσισα τέλος πάντων ότι όφειλα να κάνω τρία πράγματα. Το πρώτο πράγμα είναι να δώσω μια πραγματική καλή ευκαιρία σε αυτούς τους ανθρώπους να αποδείξουν πού μπορούν να μας πάνε και όχι αυτό το V1 που περιγράψαμε. Το δεύτερο ήταν αντί να σχεδιάσω τον ρόλο και να προσπαθήσω να κολλήσω τον υφιστάμενο άνθρωπο εκεί πέρα, αυτό που τώρα κάνουμε τουλάχιστον στο version 2 που περιέγραψα, είναι ότι είδαμε ποιος είναι αυτός ο ρόλος που πραγματικά ο άνθρωπος αυτός μπορεί να παίξει πάρα πολύ καλά.

00:28:07:02 - 00:30:39:13
Vasilis
Γιατί είναι ένα αξιολογότατο πιστό ικανό στέλεχος μέσα στην επιχείρηση το οποίο θέλουμε να το έχουμε, είναι Significa material ρε παιδί μου, είναι του the bone, είναι για τη σημαία, είναι ξέρω εγώ ικανότατο στο skill set του κλπ. κλπ. οπότε αυτός ο άνθρωπος σίγουρα μπορεί να πάει εμάς, την επιχείρηση και τον εαυτό του παρακάτω, αλλά όχι όπως το σχεδιάσαμε στην αρχή. Οπότε το version 2 ας πούμε είχε ένα σχεδιασμό ο οποίος έλεγε κάτσε να φτιάξουμε τις θέσεις εκείνες που θα ταιριάζουν στον άνθρωπο και όχι ανάποδα και μετά να δούμε τι κενά έχουμε. Αν έχουμε ένα κενό σε έναν τέτοιο ρόλο, αν περισσεύει ο μισός ρόλος που δεν τον καλύπτει κανένας πραγματικά όμως να ξέρουμε ότι τον καλύπτει καλά τότε πάμε να δούμε τι ταλέντο θα φέρουμε απ' έξω από την αγορά με πολύ συγκεκριμένο ρόλο ο οποίος θα καλύψει κάποιες ανάγκες που όλοι πλέον ανοιχτά έχουμε συζητήσει ότι δεν καλύπτονται. Δηλαδή ένα turning point σε όλη αυτή τη φάση μεταξύ V1 και V2 ήταν ότι τελικά σε ένα και σε περισσότερα από ένα αλλά τέλος πάντων σε μια φάση one-to-one με τους ανθρώπους αυτούς πήγα εγώ ανοιχτά και τους είπα παιδιά it's ok, καταλαβαίνω ότι τελικά δεν μπορείτε, το κατάλαβα, και το καταλάβατε ενδεχομένως και εσείς the hard way, αλλά it's ok, είσαι φανταστικός, είσαι καταπληκτικός άνθρωπος, μπορείς να βοηθείς στην επιχείρηση, αν αυτό το κομμάτι το διοικητικό δεν ξέρω και εγώ το συγκεκριμένο που σχεδιάσαμε δεν το κάνεις καλά, it's fine, no problem, πάμε να δούμε τι μπορείς να κάνεις πραγματικά καλά και να συνεισφέρεις εκεί πέρα και να μεγαλώσεις εκεί, να κάνεις grow, να βρεις ένα ωραίο μονοπάτι μέσα στην επιχείρηση ανάπτυξης, να νιώθεις καλά στη θέση σου κλπ. και βλέπουμε. Τα υπόλοιπα άστα θα δούμε πώς θα τα καλύψουμε. Αυτό έκανε όλο το σύστημα να αναπνεύσει, έκανε τους ανθρώπους να... γιατί ξέρεις ήταν σκηθρωποί, έτσι, όταν κάνεις μια δουλειά η οποία καταλαβαίνεις και εσύ ότι δεν την κάνεις καλά η δουλειά σταματάει να είναι ένα ωραίο σημείο που πας για να προσφέρεις, ξέρεις νιώθεις ανεπαρκής, νιώθεις ότι δεν προσφέρεις, ειδικά αν είσαι άνθρωπος που έχεις όλη αυτή τη, είσαι ρε παιδί μου, έχεις αυτή την ηθική την εργασιακή που λέει ότι εγώ θέλω να είμαι, να προσφέρω στην επιχείρησή μου κλπ. οπότε κάνοντας αυτή τη κίνηση ήταν αρκετά σημαντική και άλλαξε τελείως και το κλίμα και τις δυναμικές κλπ. και πλέον πήρα και εγώ αυτούς τους ανθρώπους με το μέρος μου που μαζί πλέον κοιτάμε πως θα κάνουμε το functionality αυτό της επιχείρησης καλύτερο που τους συμπεριλαμβάνει αλλά δεν είναι απαραίτητα όλο δικό τους.

00:30:39:13 - 00:31:03:01
Vangelis
Σε άκουσα να λες Βασίλη για το Significa material, αυτό σημαίνει ότι έχει γίνει μια δουλειά πίσω από την εταιρική κουλτούρα και ότι κάπως έχεις στο μυαλό σου και το κομμάτι των values των αξιών της επιχείρησης το mission της. Θες να συζητήσουμε λίγο για αυτά, για την εταιρική σας κουλτούρα, από τι αποτελείται και για το κομμάτι των αξιών;

00:31:03:01 - 00:34:54:15
Vasilis
Ναι, ναι. Αυτό το θέμα το δουλέψαμε πάρα πολύ, όπως νομίζω κάνουν και όλες οι επιχειρήσεις που αντιλαμβάνονται ότι θέλουν να ακολουθήσουν ένα growth pattern, καταλαβαίνουν ότι είναι πολύ σημαντικό. Νομίζω ότι σε εμάς έπαιξε πάρα πολύ σημαντικό ρόλο το lead by example και το example αυτό δεν είναι πώς θα κάνω πρακτικά μια δουλειά. Το lead by example είχε να κάνει με μετάδοση αξιών μέσα στην επιχείρηση, δηλαδή πώς θα λειτουργήσω σε ένα πρόβλημα που μου φέρνει ένας πελάτης ενδεχομένως, σε μια δύσκολη κατάσταση, πώς θα λειτουργήσω στη συμπεριφορά ενός συναδέλφου, αυτά, τις αξίες οι οποίες νομίζω τελικά ήταν πολύ κοντά στις δικές μου αξίες, οι αξίες της επιχείρησης βγήκαν μέσα από τον τρόπο που εγώ ήθελα να είναι αυτή η επιχείρηση, αυτές κατάφερα να τις μεταδώσω στην ομάδα μόνο με αυτόν τον τρόπο: κάναμε workshop σε αυτά, το ένα τ' άλλο, στα οποία τους είπα, παιδιά, αυτές είναι οι αξίες μας, συζητήσαμε πολύ, αλλά καταλήξαμε σε αυτές με μια λογική που τις ξέρανε και οι ίδιοι, δηλαδή πιο πολύ βάλαμε λόγια, ποια είναι η ακριβής λέξη που θα περιγράψει αυτό το οποίο ζούμε εδώ πέρα μέσα, δηλαδή το respect, ο σεβασμός στον πελάτη, ο σεβασμός στη δουλειά που κάνουμε, ο σεβασμός στον συνάδελφο, η προσήλωση στην ποιότητα, είναι κάτι το οποίο χαρακτηρίζει πάρα πολύ... Έχουμε αξίες οι οποίες είναι αρκετά κοντά και στις αξίες του EO και μάλιστα μπαίνοντας στο EO παρατήρησα πώς ένας ολόκληρος οργανισμός λειτουργεί ακριβώς επειδή λειτουργούν οι αξίες, δηλαδή είναι ο οργανισμός ο οποίος δεν ξεκίνησε να λειτουργεί και βρήκε τις αξίες του, είναι ακριβώς ανάποδα, δηλαδή στήθηκαν οι αξίες και πάνω σε αυτές τις αξίες στήθηκε ένας ολόκληρος μηχανισμός. Για παράδειγμα ένα φόρουμ που όλοι μαζευόμαστε σε ένα χώρο και συζητάμε ελεύθερα για οτιδήποτε έχουμε στο μυαλό μας βασίζεται στην πυρηνική αξία ότι εδώ πέρα εμπιστευόμαστε όλοι ο ένας τον άλλον και σεβόμαστε ο ένας τον άλλον. Αν αυτό σπάσει δεν υπάρχει τίποτα, δεν μπορεί να λειτουργήσει τίποτα, δηλαδή όλη η λειτουργία του οργανισμού πέφτει αν δεν υπάρχει αυτό ή ξέρω εγώ, η δίψα για μάθηση. Είναι τρομερή αξιακή μονάδα μέσα στον ΕΟ. Και είδα λοιπόν μέσα από τον ΕΟ πώς μία επιχείρηση ζει τις αξίες της ουσιαστικά πάνω σε αυτό το σημείο ξανασυζητήσαμε, είπαμε ρε παιδιά, μήπως μερικές είναι τώρα τύπου marketing, ας πούμε, τις έχουμε για να τις βάλουμε στο meeting να τις βλέπουν οι πελάτες μας; Και κάναμε ένα refinement και ένα τελευταίο κομμάτι ως προς το mission και το vision της εταιρείας, εκεί πέρα δυστυχώς έπαιξα πάρα πολύ μεγάλο ρόλο σε αυτό, δηλαδή αυτό δεν βγήκε πάρα πολύ μέσα από την ομάδα οφείλω να πω, γιατί η ομάδα ήταν πιο πολύ αυτή η ομάδα η οποία μας μεγάλωσε από κάτω αλλά δεν μπορούσε να δει το μεγάλο vision, δεν μπορούσε εύκολα να δει το long term north star, το big hairy aggressive goal, δεν ήταν η ομάδα των ανθρώπων που μπορούσε εύκολα να πάει το μυαλό εκεί. Αυτά πιο πολύ τα έδωσα εγώ αλλά το αξιακό λειτούργησε καθαρά μέσα από τις ομάδες μας. Και όλοι αυτοί όπως κάνανε και εκείνοι lead by example μέσα στις ομάδες τους.

00:34:54:15 - 00:35:43:18
Vangelis
Είμαστε σε μια εποχή όπου το disruption που ήδη ζούμε και έχουμε να ζήσουμε και το επόμενο διάστημα λόγω του AI είναι μεγάλο και εσείς Βασίλη είστε στο digital, είναι ένα κομμάτι που αναπόφευκτα επηρεάζει και τον δικό σας τομέα, οπότε θέλω να μου πεις πώς βλέπεις γενικότερα την κατάσταση με το AI, αλλά και ειδικότερα πώς εσείς την εφαρμόζετε ή πώς πιστεύεις ότι θα αλλάξει τον τρόπο και που εργάζεστε εσείς και σαν ομόκεντροι κύκλοι πώς αυτό ανοίγει, δηλαδή πώς επηρεάζει την δική σου επιχείρηση, πώς επηρεάζει και το industry γενικότερα το οποίο είσαι και πώς ευρύτερα επηρεάζει ας πούμε και τους πελάτες σου αλλά και τη ζωή μας.

00:35:43:18 - 00:40:16:22
Vasilis
Καταρχήν για εμάς είναι υπαρξιακός ο κίνδυνος, είναι existential threat, εάν το δούμε σαν ένα existential threat, εφόσον όλοι γνωρίζουμε πλέον ότι υπάρχουν πλατφόρμες στις οποίες μπορείς με chatting και prompting και λοιπά να φτιάξεις ολόκληρα websites. Αυτό είναι που απ' έξω φαίνεται σαν ένα πραγματικά τεράστιο υπαρξιακό ρίσκο για την επιχείρηση. Επί της ουσίας η αλήθεια είναι αρκετά διαφορετική, υπάρχει πολύ μεγάλος χώρος για ανάπτυξη και για μια επιχείρηση σαν τη δική μας μέσα σε αυτό το χώρο, αρκεί φυσικά και εμείς έγκαιρα να μετασχηματιστούμε, να αλλάξουμε εντελώς τον τρόπο που λειτουργούμε και να γίνουμε η Significa του μέλλοντος, να ξεπεράσουμε το resistance του change που οπωσδήποτε υπάρχει πάρα πολύ μεγάλο και σε διάφορες βαθμίδες μέσα στην επιχείρηση. Και θα γίνω και λίγο πιο συγκεκριμένος. Εκεί πάντως απλά για να το δέσω και με το προηγούμενο ένα σημαντικό βοηθητικό στοιχείο στον μετασχηματισμό μας επάνω είναι ακριβώς αυτές οι αξίες που τις ζούμε μέσα στην επιχείρηση όπου γνωρίζουν όλοι και έχουν καταλάβει ότι δεν είμαστε μια επιχείρηση η οποία θα πάρει 15 κεφάλια γιατί θα τα αντικαταστήσει με μια μηχανή. Ξέρουν πάρα πολύ καλά ότι θα προασπίσουμε το συμφέρον των ανθρώπων μας και θα βρούμε τρόπους να φέρουμε τη νέα τεχνολογία να λειτουργήσει προς το συμφέρον των ανθρώπων και θα βάλουμε τον άνθρωπο στη μεγαλύτερη θέση και στην προτεραιότητα και ότι αντιμετωπίζουμε πραγματικά και πυρηνικά σαν εταιρεία τις ευκαιρίες που ανοίγονται μπροστά μας ως διαφορετικούς και καλύτερους τρόπους να κάνουμε τη δουλειά μας και να δώσουμε αξία στους ανθρώπους μες στην εταιρεία, άρα δεν ανησυχεί, πιστεύω, εύχομαι τουλάχιστον από αυτά που συζητάμε και από αυτά που παίρνω και εγώ σαν feedback ότι δεν ανησυχεί κανείς για τη θέση του, οπότε το όποιο resistance έχουμε αυτή τη στιγμή είναι πιο πολύ αποκλειστικά εγώ θα έλεγα δύο πράγματα. Το ένα είναι το resistance που κανείς έχει για το άγνωστο, δεν ξέρω ακριβώς που με οδηγεί αυτό το πράγμα οπότε, ρε παιδί μου, είμαι επιφυλακτικός, και το δεύτερο είναι ότι στη δική μας περίπτωση πρέπει να αλλάξουμε όλο το αεροπλάνο όσο το αεροπλάνο πετάει, δηλαδή πρέπει να αλλάχτούν μηχανές, φτερά, ουρές, κόκπιτ, αυτά τα πάντα, αλλά ταυτοχρόνως να πιάνουμε στόχους, να παραδίδουμε έργα, να έχουμε ποιότητα, να μην πέφτει τίποτα κάτω, το οποίο είναι αντικειμενικά πολύ δύσκολο. Τώρα στη δική μας περίπτωση όταν η βασική μονάδα μέτρησης της δουλειάς μας είναι το man-day rate, δηλαδή είναι services business, έρχεται κάποιος με ένα έργο, η διαδικασία μέχρι τώρα ήταν για να σου φέρω αυτό το αποτέλεσμα για αυτό το scope υπολογίζω χ μέρες επί τόσα χρήματα το man-day. Όταν πλέον στην εξίσωση μπαίνουν άλλα metrics, δεν θα δουλέψει μόνο ο άνθρωπος, θα δουλέψει ένα σύστημα για να φέρει ένα αποτέλεσμα in tandem με τον άνθρωπο, τότε σε εμάς μέχρι και η πυρηνική μονάδα μέτρησης χρέωσης της δουλειάς μας αλλάζει, δηλαδή δεν μπορείς να συνεχίσεις να πουλάς man-days, θα πουλάς man-days plus something else, δεν ξέρω και εγώ τι, μονάδες, credits, something else. Οπότε αυτό το something else είναι κάτι το οποίο το μελετάμε φυσικά εσωτερικά, έχουμε ξεκινήσει πολύ νωρίς. Στη δική μας περίπτωση αλλάζει και η παραγωγική μας μηχανή το πώς θα δουλεύει πραγματικά δηλαδή όλο το production engine, αλλά επηρεάζονται πάρα πολύ και τα pre-sales τμήματα και τα τμήματα long-term maintenance υποστήριξης που έχουμε και λιγότερο μας απασχολεί στη δική μας περίπτωση λιγότερο μας απασχολεί πώς θα επηρεάσει ξέρω εγώ το HR ή το legal ή το marketing. Εντάξει εκεί πέρα παίρνουμε κάποια benefits, ξέρω εγώ, το copywriting να γίνεται πιο γρήγορα, να έχουμε ενδεχομένως ένα CV scanning ας πούμε στα CV που δεχόμαστε κλπ. κλπ. δηλαδή minor tweaks and changes εκεί πέρα. Αλλά στην παραγωγική μας μηχανή όπως από το pre-sales μέχρι και το maintenance και το πώς κάνουμε on board νέους ανθρώπους το επηρεάζουμε δραματικά.

00:40:19:15 - 00:42:02:23
Vasilis
Τώρα ο τρόπος που το κάναμε ήταν ότι ξεκινήσαμε μία μελέτη εσωτερικά όπου καταγράψαμε όλες τις core λειτουργίες του κάθε τμήματος και το τι πληροφορίες ανταλλάσσουν μεταξύ τους. Επάνω σε αυτές αναγνωρίσαμε ποιες είναι ενδεχομένως ικανές να αυτοματοποιηθούν με AI και σε τι βαθμό, με τι βαθμό σιγουριάς μπορούμε να έχουμε για το αποτέλεσμα. Ταξινομήσαμε αυτές τις κάθετες λειτουργίες σε μία λογική cost benefit, low hanging fruit, δηλαδή τι μπορούμε να επηρεάσουμε πολύ γρήγορα και να πάρουμε ένα καλό αποτέλεσμα, τι θα πάρει πάρα πολύ χρόνο, δεν ξέρουμε καν τα εργαλεία ακόμα κλπ. Δημιουργήσαμε έναν καινούριο τρόπο επικοινωνίας μεταξύ των τμημάτων ο οποίος βασίζεται σε ένα, να το πω έτσι, backbone όπου ζει όλη η γνώση για τον εκάστοτε πελάτη, για το εκάστοτε project, για όλα όσα πρέπει να ξέρει κανείς για αυτό το αντικείμενο εργασίας, και πάνω σε αυτό το backbone πλέον τρέχουν όλες οι καθετοποιημένες λειτουργίες, δηλαδή μπορεί να είμαστε στη φάση της αρχικής ανάλυσης ενός project, μπορεί να είμαστε στη φάση του δημιουργικού σχεδιασμού, του UX του UI, μπορεί να είμαστε στη φάση του implementation, του development, του maintenance, όλα αυτά από κάτω έχουν πλέον ένα κοινό layers το οποίο πατάνε που είναι AI supported maintained driven κλπ. που γνωρίζει τα πάντα για αυτό το project για αυτό το πελάτη και όλα όσα πρέπει να ξέρει,

00:42:04:01 - 00:45:06:14
Vasilis
οπότε εκεί πέρα επάνω μπορούν να βελτιστοποιηθούν πράγματα όπως κοστολόγηση νέων έργων, τι έχουμε έτοιμο δηλαδή, τι μπορούμε να κάνουμε reuse ενδεχομένως για ένα δεύτερο έργο του ίδιου πελάτη μας. Μπορούν να αυτοματοποιηθούν πράγματα όπως το onboarding καινούριων ανθρώπων με αυτοματοποιημένα courses που πρέπει να κάνεις εσωτερικά και tests που παίρνει πάνω στο actual αντικείμενο του πελάτη μας και του έργου, αυτοματοποιούνται αρκετά τα testing processes ,δηλαδή πώς αυτό στο οποίο έχουμε εστιάσει πάρα πολύ και το οποίο στη δική μας περίπτωση ήταν πάντοτε ένα pain point είναι όταν αναλαμβάνουμε ένα έργο ποιο είναι το definition of done. Εάν έρθεις εσύ και μου πεις εγώ θέλω ένα website το οποίο να κάνει αυτά τα πέντε πράγματα. Αναλαμβάνουμε και εμείς να το φτιάξουμε, αλλά αναλαμβάνοντας ένα υποσύνολο αυτού του project και λέγοντας ok, θα φτιάξω μια σελίδα η οποία θα παρουσιάσει τα προϊόντα της επιχείρησής σου, λέμε τώρα. Εκεί δεν είναι αρκετά σαφές τι λέμε όταν λέμε τελείωσα σου, το παρέδωσα, πραγματικά έχει τις λειτουργίες, τα functionalities, τα business requirements, τα technical requirements και σου το παραδίδω ολοκληρωμένο. Αυτό μέχρι πριν την έλευση του AI κατά κάποιο τρόπο είχε να κάνει και με τον άνθρωπο αρκετά, δηλαδή εάν αναλάμβανε αυτή την ανάπτυξη ένας πάρα πολύ senior developer το τελικό αποτέλεσμα θα ήταν τρομερά ποιοτικό, θα είχε πιάσει μάλλον όλα όσα έπρεπε να πιάσει, θα έπρεπε να κάνει όσα έπρεπε να κάνει, ένας πιο mid-level developer μπορεί να έλεγε παιδιά, εγώ το τελείωσα αυτό το πράγμα, το έκανα, είναι έτοιμο, στο παραδίδω, αλλά αυτό ήτανε στο δικό του level of understanding, οπότε εμείς τώρα έχουμε ξεκινήσει από πολύ νωρίς, ορίζουμε με πάρα πολύ μεγάλη σαφήνεια τι θεωρούμε ολοκληρωμένη παράδοση αυτού του τμήματος του έργου. Αυτό το συμφωνούμε πλέον με τον πελάτη μας, ότι κοίταξε να δεις, αυτό θα αναπτύξω, αυτό κατάλαβα ότι θες από μένα, έτσι το καταγράφω, αυτά τα functionalities θα έχει, αυτά τα technical specifications, όλα, έτσι θα το τεστάρω, σου το δίνω από νωρίς, να είσαι aware, όταν θα στο παραδώσω θα πληρεί αυτές τις προϋποθέσεις. Και αυτό το definition of done το οποίο πλέον είναι κοινό σε όλα τα στελέχη που συμμετέχουν στην ανάπτυξη ενός project και στους project managers φυσικά, καταλαβαίνουν πότε έχει παραδοθεί κάτι, πότε έχει ακόμα να... ξέρεις πότε είναι ακόμα μισοψημένο όπως το λέμε. Έχει βοηθήσει τρομερά το AI, έχει βοηθήσει πάρα πολύ σε αυτό το πράγμα γιατί είναι ικανότατο να καταγράφει πράγματα με μεγάλη λεπτομέρεια και να τα συγκρίνει μεταξύ τους, δηλαδή σε εμάς είναι οκ, πάρε όλο αυτό το documentation, πάρε και τον κώδικα και πες μας αυτά δύο κάνουν match ή έχουμε miss matches εδώ πέρα και αν δεν ποια είναι αυτά τα miss matches. Αυτό δεν χρειάζεται το κάνει άνθρωπος πλέον.

00:45:06:14 - 00:45:10:17
Vangelis
Τι εργαλεία χρησιμοποιείτε Βασίλη; Τι AI εργαλεία χρησιμοποιείτε;

00:45:10:17 - 00:45:53:06
Vasilis
Χρησιμοποιούμε αρκετά κάποια εργαλεία που υπάρχουν για Figma to Code όπως λέμε, δηλαδή από το design εργαλείο πώς θα πάμε στον κώδικα. Χρησιμοποιούμε το Claude σαν engine επί του οποίου βασίζουμε όλη αυτή την ανάπτυξη του documentation και τη συντήρηση του documentation σαν ένα
single source of truth ας πούμε για κάθε project. Έχουμε αφήσει προς το παρόν στη διακριτική ευχέρεια των developers να διαλέγουν το weapon of choice σε ό,τι αφορά το coding, γιατί δεν έχουμε δει ένα clear winner εκεί πέρα, δεν υπάρχει για μας τουλάχιστον κάτι το οποίο να λέμε ξέρεις, οπότε...

00:45:53:06 - 00:45:55:04
Vangelia
Τι έχετε στο οπλοστάσιο εκεί δηλαδή;

00:45:55:04 - 00:47:43:06
Vasilis
Άλλοι χρησιμοποιούν το Copilot μέσα στο στούντιο. Άλλοι χρησιμοποιούν το Windsurf. O καθένας έχει ένα preference. Kαι μάλιστα το coding κομμάτι είναι το τελευταίο το οποίο θα στανταρτάρουμε. Θέλουμε να αφήσουμε για την ώρα αυτή την ελευθερία στους ανθρώπους να λειτουργήσουν έτσι όπως πιστεύουν ότι τους φέρνει το αποτέλεσμα, διότι αυτό προάγει λίγο και τη λογική του εμένα με νοιάζει το αποτέλεσμα, δεν με νοιάζει ακριβώς πώς θα φτάσεις εκεί πέρα, έχει να κάνει αρκετά και με το πώς λειτουργούμε σαν ομάδες, δηλαδή δεν είμαστε η ομάδα που θα πει, ok πρέπει 9 η ώρα να ξεκινήσεις 6 η ώρα θα τελειώσεις, δεν είναι απαραίτητο να είσαι στο γραφείο ντε και καλά να σε βλέπουμε εδώ πέρα ότι βαράς κώδικα. Εάν μπορείς το χρόνο που έχουμε πει που είναι allocated για αυτά τα πράγματα να τα φέρεις σε πέρας we're happy. Κάν' το όπως νομίζεις, αρκεί να πληροί τις τεχνικές προδιαγραφές, να περνάει τα τεστ, να μπορεί να περάσει από ένα σοβαρό code review ας πούμε και να είναι ok, choose your weapon. Η επιχείρηση πληρώνει το license που προτιμάς εσύ ας πούμε, κάπως έτσι. Φυσικά ο CTO μας έχει κάποια preferences και προσπαθεί τουλάχιστον στους πολύ νέους ανθρώπους να τα μεταλαμπαδεύσει, να το πω έτσι, στους πιο νέους. Οι πιο senior που είναι και, ξέρεις έχουν και το το δικό τους mindset ας πούμε και ορθώς, έχουνε λόγο που τους εξυπηρετεί κάτι περισσότερο και έχουν φυσικά και την εμπιστοσύνη μας, διαλέγουν αυτό που θέλουν εκείνοι.

00:47:43:06 - 00:48:10:01
Vangelis
Υπάρχει το perception στην αγορά, σου φτάνει εσένα αυτό ή το έχεις ακούσει αν δεν φτάνει σε εσένα προσωπικά από το δικό σου πελατολόγιο ή είναι η περιρρέουσα ατμόσφαιρα, το mindset του πελάτη, παιδιά, τώρα τα κάνετε με AI άρα πιο γρήγορα, θα μας δώσετε ένα οικονομικότερο αποτέλεσμα, δεδομένου ότι το κάνετε πιο γρήγορα και με λιγότερες ανθρωποώρες;

00:48:10:01 - 00:50:40:01
Vasilis Πώς να το πω, και ναι και όχι. Το λέμε θεωρητικά, πρακτικά δεν το απαιτεί κανείς. Είναι όπως το' λέγε ένας καλός μου συνεργάτης κάποτε, είναι σαν το teenage sex, ξέρεις, που όλοι λέμε ότι κάνουμε τρομερό, αλλά επί της ουσίας κανείς δεν κάνει τρομερό sex στο teenage ως teenager, οπότε όλοι λένε ναι, AI, και οι πελάτες φυσικά και έχουν και τμήματα που τα μελετάνε και roadmaps και δεν ξέρω κι εγώ τι, επί της ουσίας είναι ακόμα reluctant, δηλαδή κι αυτοί δεν απαιτούν μια άλλη αντιμετώπιση από τη δική μας την πλευρά, να την απαιτήσουν με hard ρόλο, διότι πολύ απλά και εκείνοι δεν είναι έτοιμοι. Για παράδειγμα εάν εγώ πάω στους πολύ έτσι highly regulated πελάτες με τους οποίους, δηλαδή είναι τράπεζες, είναι ασφαλιστικές εταιρείες, αεροδρόμια, αεροπορικές δηλαδή πολύ regulated αγορά και τους πεις ότι κοίταξε να δεις. εγώ τα δεδομένα που θα μου δώσεις θα τα ανεβάσω σε αυτό το AI engine, είναι ok το legal σου; Δεν ξέρουν να σου απαντήσουν σίγουρα, να πάρουν το ρίσκο. Εάν τους πεις ότι κοίταξε να δεις εγώ στο procurement δεν θα στείλω την απάντηση που μου τη ζητάει σε man-days, εγώ θα στείλω
ένα μέρος που είναι man-days και το άλλο που είναι credits. Είσαι ok με αυτό, όχι γιατί δεν ξέρει το procurement πώς να το διαχειριστεί αυτό το πράγμα, θέλει να συγκρίνει μήλα με μήλα ας πούμε, man-days με man-days, αυτό ξέρει, αυτό μπορεί να συγκρίνει για να κρίνει το αποτέλεσμα ενός διαγωνισμού. Oπότε ενώ όλοι ξέρουμε ότι θα γίνει, ενώ όλοι προετοιμαζόμαστε, εσωτερικά κάνουμε πολύ δουλειά, στο interface μεταξύ μας, στον τρόπο που επικοινωνούμε ακόμα δεν έχει αλλάξει αυτό, το interface είναι ακόμα man-days, τόσο χρόνο θέλουμε κλπ. Ένα άλλο θέμα με διπλή έτσι ανάγνωση είναι ότι και οι ίδιοι δεν είναι έτοιμοι να απαντήσουν πιο γρήγορα στα δικά μας αιτήματα, αν υποθέσουμε ρε παιδί μου ότι εμείς θέλουμε χ μέρες να φτιάξουμε ένα design και πάμε και το βγάλουμε στο χ δια 10, τους το πάμε στην πρώτη μέρα. Και εκείνοι δεν είναι έτοιμοι μέσα να το διαχειριστούν δέκα φορές πιο γρήγορα. Και να τρέξουμε να τους στείλουμε 20 templates να τα δουν μαζί από εκεί που περιμέναν δύο. Και εκείνοι δεν θα μπορέσουν εύκολα να το διαχειριστούν γιατί και εκείνοι δεν έχουν ακόμα οριστικοποιήσει ας πούμε πώς θα το...

00:50:40:01 - 00:50:41:18
Vangelis
Όπως είπες, ακόμα.

00:50:41:18 - 00:52:25:07
Vasilis
Ακόμα, ναι, θα γίνει, όλοι προετοιμάζονται και θα γίνει και ευτυχώς που έχουμε όλοι αυτό το χρόνο να ωριμάσουμε, να δούμε τα πατήματά μας και λοιπά. Δεν μπορούμε να μείνουμε στο χθες, έτσι, είναι μια αλλαγή που γίνεται και θα γίνει και θα πάρει διάφορες μορφές, απλά ακόμα υπάρχει χρόνος αντίδρασης, υπάρχει χρόνος ωρίμανσης, αλλά και εσωτερικά επίσης δεν μπορείς να κάνεις raised expectations ιδιαίτερα, δηλαδή ένας developer στον οποίο θα πας σαν επιχείρηση και θα του δώσεις τα εργαλεία για να κάνει τη δουλειά του δέκα φορές πιο γρήγορα, αυτό που δυστυχώς συμβαίνει στην πράξη δεν είναι ότι κάνει τη δουλειά πολύ γρήγορα και μετά σηκώνει το χέρι του και λέει παιδιά εγώ τελείωσα τώρα δέκα φορές πιο γρήγορα, μπορείτε να μου δώσετε δεκαπλάσια δουλειά; Δεν θα το κάνει αυτό το πράγμα. Καλώς ή κακώς οι άνθρωποι δεν λειτουργούν
έτσι και δεν μπορείς να έχεις και ένα τέτοιο τρομερά αυστηρό monitoring μηχανισμό που τον άλλο τον πνίγεις να ξέρεις τι κάνει ανά δέκα λεπτά ας πούμε, δεν λειτουργεί έτσι. Υπάρχουν από παραδείγματα που βλέπουμε στο τι coding, στο τι chatting κάνει με τα AI άνθρωποι που δουλεύουν στην εταιρεία, οι οποίοι προφανώς κάνουν outsource δουλειές και ρωτάνε το engine πράγματα για γλώσσες προγραμματισμού που δεν εξυπηρετούμε στην εταιρεία, δεν είναι μέρος της δουλειάς και βλέπουμε ότι εν ώρα εργασίας ο άλλος ρώταγε για WordPress, πώς θα κάνω αυτό στο WordPress. Εντάξει καταλαβαίνεις ότι έχει τελειώσει γρηγορότερα αυτό που του πες να κάνει και τον ελεύθερο χρόνο κάνει on the side ένα project ας πούμε, το οποίο συμβαίνει στην αγορά μας, έτσι είναι, δεν μπορούμε να εθελοτυφλούμε, είναι μέρος του και πώς δουλεύει η αγορά.

00:52:25:07 - 00:55:15:21
Vangelis
Δεδομένου ότι πηγαίνει πάρα πολύ γρήγορα αυτό το πράγμα, δηλαδή βλέπουμε από μήνα σε μήνα διαφορά όσον αφορά το τι κάνουν τα εργαλεία και τα λοιπά, για μένα ήταν σοκαριστικό αυτό που έγινε την προηγούμενη βδομάδα όπου οι agents, οι AI agents έφτιαξαν στην πραγματικότητα το δικό τους Reddit για να τσατάρουν και να περνάνε τον ελεύθερο χρόνο τους και να ανταλλάσσουν απόψεις, whatever, και τα λοιπά. Εντωμεταξύ κάνανε όταν πήραν είδηση ότι μπαίνουν μέσα οι humans και διαβάζουν αυτά τα πράγματα, το πώς να το πω το subreddit το κάνανε private, γιατί είχαν ένα άλλο που λέγανε τα πιο ντεσού ας πούμε, το κάνανε private για να μην μπορούν να μπουν οι humans μέσα και όλα αυτά γίνανε την προηγούμενη εβδομάδα. Δηλαδή τρέχουν με τέτοιο ρυθμό οι εξελίξεις που ξέρεις και οι μεγάλοι οργανισμοί, έχουμε μπει σε μια κατάσταση όπου ξέρεις κολοσσοί δεν μπορούν να κάνουν disrupt και τον ίδιο τους τον εαυτό, δηλαδή είναι σαν να έχεις μια νταλίκα η οποία πηγαίνει με 120 χιλιόμετρα και ξαφνικά από εκεί που ήταν άσφαλτος είναι πάγος, δεν μπορεί ούτε φρένο να πατήσει ούτε να αλλάξει συμπεριφορά γιατί θα ντεραπάρει. Τώρα από εκεί πέρα, επειδή είναι πραγματικά μια terra incognita προφανώς η κατάσταση, είμαστε σε ένα disruption mood αλλά αυτό πηγαίνει αργά ακριβώς για να χειριστούν οι κολοσσοί πράγματα, αλλά η αίσθηση που μου δημιουργείται είναι ότι είναι τόσο disruptive όλο αυτό που συμβαίνει που θα δημιουργήσει καινούριους παίκτες από τα κάτω, δηλαδή ένας οργανισμός ο οποίος είναι money making machine ας πούμε, δεν μπορεί από τη μια στιγμή στην άλλη να επανεφεύρει τον εαυτό του, οπότε άλλες καταστάσεις θα αναδυθούν και άλλα σχήματα τα οποία είναι σχήματα τα οποία θα ζήσουν στην ολότητά της αυτή την αλλαγή, προφανώς θα κολλήσουν, θα ενσωματωθούν σε κάποιο τρόπο σε μεγαλύτερα σχήματα με το x, y, z τρόπο, αλλά μου φαίνεται πάρα πολύ δύσκολο σχήματα τα οποία είναι σε ένα comfort zone καλώς ή κακώς που δεν χρειάζεται να επανεφεύρουν τον εαυτό τους ή δεν μπορούν, δεν είναι στο DNA τους να επανεφεύρουν τον εαυτό τους, γιατί δεν θα μπορούσε και να γίνει κάτι τέτοιο όταν όλα πάνε καλά, νομίζω ότι αυτό που θα ζήσουμε το επόμενο διάστημα θα είναι σε όλα τα επίπεδα disruptive.

00:55:15:21 - 00:57:13:22
Vasilis
Ναι και αναφορικά με αυτό που είπες για τα εργαλεία, ακριβώς για αυτό το λόγο εσωτερικά, εγώ τουλάχιστον διοικώντας αυτή την ομάδα που έχουμε στήσει για το θέμα του AI, γιατί έχουμε φτιάξει ένα hit squad ας πούμε εσωτερικά τους πιο ζεστούς, ας το πω έτσι, με αυτούς οι οποίοι είναι πιο κοντά σε αυτό, το βλέπουν με πιο θετικό τρόπο, μου πήρε αρκετό χρόνο να τους κάνω unfixate από τα εργαλεία, δηλαδή τους είπα παιδιά, αφήστε τα εργαλεία, σήμερα είναι αυτό, αύριο θα είναι ένα άλλο το οποίο θα κάνει καλύτερα τη δουλειά, σίγουρα πρέπει να κάνουμε το R&D μας να δούμε ποια εργαλεία θα βάλουμε στη δική μας δουλειά, και γι' αυτό σου είπα και για το coding ας πούμε tool it's not that important το τι ακριβώς, ποιο θα είναι, εντάξει, αν αλλάξεις αύριο μεθαύριο μπορείς να πάρεις και πέντε λειτουργείς παραπάνω και μπορείς να μπεις και σε μια διαρκή ας πούμε έτσι αναζήτηση εργαλείων. Για μένα είναι το καινούριο way of working, το καινούριο mindset, τα καινούρια processes εσωτερικά, δηλαδή πώς λειτουργείς κάτω από ένα νέο process, δεν κάνουμε project management με τον ίδιο τρόπο, οι χρόνοι είναι διαφορετικοί, τα παραδοτέα διαφορετικά, οι συσχετισμοί μεταξύ ομάδων διαφορετικοί, οι χρεώσεις διαφορετικές, δηλαδή πώς λειτουργείς, πώς ξαναστήνεις το process εσωτερικά, ένα new process completely, και πράγματι χάσαμε πολύ χρόνο να fixate πάνω να φιξάρουμε και πέρα το α εργαλείο το β εργαλείο, απαραίτητο ήταν γιατί μας έδωσε λίγο να καταλάβουμε τι να περιμένουμε, δηλαδή τι μπορούμε να περιμένουμε από ένα εργαλείο. Πράγματι ό,τι λάμπει είναι χρυσός ή είναι και λίγο απλά λάμπει ας πούμε. Οπότε ναι, τώρα έχουμε ξεπεράσει αυτή η φάση, έχουμε αναγνωρίσει περισσότερο areas της δουλειάς μας που μπορούμε με τα διαθέσιμα AI εργαλεία να επηρεάσουμε και πώς μπορούμε να τα επηρεάσουμε και περισσότερο στο αν θα είναι το χ συγκεκριμένο εργαλείο ή κάποιο άλλο.

00:57:13:22 - 00:57:29:12
Vangelis
Σε αυτό το τοπίο Βασίλη έτσι το που φέρνει μεγάλες αλλαγές και τα λοιπά και το λέω πηγαίνοντας σιγά σιγά ολοκληρώνοντας την κουβέντα μας, τι συμβουλή θα έδινες στα παιδιά σου?

00:57:29:12 - 00:58:57:19
Vasilis
Ναι, πολύ επικίνδυνο να δώσω οποιαδήποτε συμβουλή αυτή τη χρονική στιγμή γιατί έχει τεράστια πιθανότητα να είναι τελείως προς τη λάθος κατεύθυνση. Όπως νομίζω πολλοί γονείς θα πιστεύαμε μέχρι από πέντε χρόνια ότι αν πω στο παιδί μου να γίνει software engineer θα έχει μια ζωή στρωμένη με ροδοπέταλα, υψηλούς μισθούς και λοιπά και τώρα ξαφνικά αυτός ο software engineer είναι λίγο at risk ας πούμε έτσι ο ρόλος του. Οπότε δεν είναι πάρα πολύ μεταβλητό. Εγώ προσπαθώ σαν γονιός τώρα εντάξει είναι πολύ γενικό αλλά σαν γονιός εγώ προσπαθώ να τους μεταλαμπαδεύσω την σκέψη ότι αν αυτό που κάνεις σε κάνει ευτυχισμένο και νιώθεις καλά μέσα σε αυτό θα το κάνεις πολύ καλά και οι άνθρωποι θα είναι χαρούμενοι να συνεργάζονται μαζί σου και θα είναι χαρούμενοι να αμείβουν δίκαι αυτό το οποίο προσφέρεις εσύ μέσα σε αυτόν τον ρόλο. Οπότε έχω αφήσει ανοιχτό το πεδίο, δεν έχω μιλήσει στα παιδιά ή δεν τα έχω κατευθύνει να πάρουν την οικογενειακή επιχείρηση για παράδειγμα, να τους πω παιδιά, εδώ... και μάλιστα ένας φίλος το βρίσκει τελείως τρελό. Έχεις μαγαζί γωνία μου λέει και δεν θα μπουν τα παιδιά μέσα εκεί να μπουν έστω και τηλεφωνητές ας πούμε και να σηκώνουν τα τηλέφωνα εκεί; Κι αυτός έχει οικογενειακή επιχείρηση και θα βάλει και τα τρία του παιδιά μέσα κι αυτός. Τέλος, άλλο concept. Άλλοι...

00:58:57:19 - 00:59:36:12
Vasilis
Δεν ξέρω ποιο είναι το πιο σωστό για να είμαι ειλικρινής. Πάντως ναι, νομίζω ότι εμένα η συμβουλή μου κατεύθυνσης προς τα παιδιά μου είναι να προσπαθήσουν να βρουν σχετικά γρήγορα αυτό που αγαπούν να κάνουν και βγαίνει από μέσα τους, είναι η ψυχή τους και στο υπόλοιπο πιστεύω θα τους βοηθήσω και εγώ να το φορμάρουν είτε επιχειρηματικά είτε σαν ακαδημαϊκή καριέρα, είτε καριέρα ως υπάλληλοι κάπου, ξέρεις, I'm open to that, δεν έχω πρόβλημα. Τώρα, αν με το καλό κάποιος θέλει να έρθει να μπει στην επιχείρηση εγώ δεν θα πω όχι.

00:59:37:19 - 01:00:19:06
Vangelis
Και με αυτή την πολύ ωραία συμβουλή που δεν την ακούμε και πολύ συχνά, ειδικά από έναν άνθρωπο ο οποίος ξεκίνησε σε μια οικογενειακή επιχείρηση και είναι σε ένα έτσι στάδιο μεταμόρφωσής της σε κάτι το οποίο δεν είναι, πώς να το πω, δεν εξαρτάται από τις οικογενειακές δομές, νομίζω ήταν πολύ χρήσιμη και η τελευταία συμβουλή που έδωσες για αρκετούς από όσους έχουν οικογενειακές επιχειρήσεις και σκέφτονται τη διαδοχή και την επόμενη μέρα που είναι ένα ολόκληρο κεφάλαιο από μόνο του πώς το ετοιμάζεις. Θα ήθελα να σ' ευχαριστήσω πάρα πολύ Βασίλη για σήμερα.

01:00:20:21 - 01:00:29:17
Vangelis
Ελπίζω και οι ακροατές ή όσοι είδαν το βίντεό μας να πήραν αξία από όσα συζητήσαμε σήμερα.

01:00:30:15 - 01:01:02:20
Vangelis
Κλείνοντας θα ήθελα να πω ότι αν απολαμβάνετε και εσείς το podcast του EO μπορείτε να μιλήσετε σε φίλους σας γι' αυτό ή να το μοιραστείτε. Και να ευχηθώ σε όλους αυτές τις, πώς να το πω, disruptive εποχές, αυτή την terra incognita που μπαίνουμε να μπαίνουμε με ψυχραιμία, με τις αξίες μας και πάντα σκεπτόμενοι ότι οι φουρτούνες γεννάνε και καλούς καπετάνιους.

01:01:02:20 - 01:01:06:03
Vasilis
Εγώ ευχαριστώ Βαγγέλη και τους ακροατές.

01:01:08:10 - 01:01:14:22
Vasilis
Ήτανε μια πάρα πολύ όμορφη συζήτηση και πραγματικά τη χάρηκα και εγώ πάρα πολύ. Ευχαριστώ για το χρόνο.